Akupunktura może być stosowana jako wsparcie dla tradycyjnych metod leczenia lub w łagodzeniu objawów, np. w przypadku chorób przewlekłych. Akupunktura polega na nakłuwaniu ciała specjalistycznymi igłami w punktach biologicznie aktywnych na przebiegu kanałów energetycznych (meridianów) w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej.
Punkty akupunkturowe, to miejsca na skórze ciała, które charakteryzują się większym unaczynieniem i większą liczbą receptorów nerwowych. Stymulacja tych punktów wywołuje impulsy nerwowe, które docierają do ośrodkowego układu nerwowego, wpływając na zmniejszenie bólu i poprawę funkcji organów wewnętrznych oraz układów ciała. W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej akupunktura ma na celu przywrócenie równowagi energetycznej (Qi) w meridianach, poprawę krążenia i ogólnego stanu zdrowia organizmu
Akupunktura wyzwala za pośrednictwem układów nerwowego, hormonalnego i odpornościowego różnorodne, specjalnie ukierunkowane mechanizmy fizjologiczne. Na nakłucia najbardziej reagują układy regulacyjne ustroju:
nerwowy, hormonalny i immunologiczny. Pierwszą reakcją na bodźce akupunkturowe jest reakcja ze strony układu nerwowego autonomicznego (wegetatywnego). Autonomiczny (wegetatywny) układ nerwowy -część układu nerwowego, którego nerwy unerwiają narządy wewnętrzne.
Najważniejsze czynności tego układu to:
Autonomiczny układ nerwowy jest analogią do koncepcji Yin i Yang w Medycynie Chińskiej, ponieważ dzieli się na dwa przeciwstawne podsystemy:
Układ współczulny (Yang), który odpowiada za zwiększoną aktywność mózgu i pobudzenie narządów, mobilizację organizmu do wysiłku fizycznego lub psychicznego. Działa jak paliwo energetyczne – zwiększa dostępność substratów energetycznych, takich jak tlen i glukoza, poprzez uwalnianie cukru z wątroby i przyspieszenie krążenia.
Prowadzi do takich zmian jak:
Układ przywspółczulny (Yin), który odpowiada za relaksację i regenerację po wysiłku fizycznym lub psychicznym, stymuluje trawienie poprzez pobudzanie perystaltyki jelit i żołądka, co ułatwia transport pokarmu. Pobudza produkcję enzymów trawiennych i kwasów żołądkowych, np. przez nerw błędny.
Działanie układu przywspółczulnego jest aktywne w stanach spokoju, odpoczynku oraz podczas snu.
Oba te układy (współczulny i przywspółczulny) działają antagonistycznie, ale uzupełniają się, zapewniając równowagę organizmu, która jest kluczowa dla zdrowia, podobnie jak Yang i Yin wzajemnie się równoważą i uzupełniają.
Akupunktura ułatwia przywrócić tę równowagę przez wspomaganie stabilizacji układu autonomicznego (Yin i Yang w Medycynie Chińskiej). Akupunktura przez oddziaływanie na układ podwzgórze – przysadkowy wspomaga regulowanie czynności układu wewnątrzwydzielniczego, a mianowicie czynność tarczycy, nadnerczy, gruczołów płciowych. Nakłucie określonych aktywnych biologicznie punktów poprawia odporność organizmu. Zwiększa się ilość leukocytów i fagocytów oraz wzmacnia się ich funkcja niszczenia wirusów i bakterii.
Aby akupunktura była skuteczna, konieczne jest uwzględnienie nie tylko dokładnych danych medycyny zachodniej (prawidłowa diagnoza kliniczna), ale także przeprowadzenie diagnostyki akupunkturowej. Jednocześnie musimy pamiętać o następującym niezaprzeczalnym fakcie: starożytna metoda wschodnia uzupełnia nowoczesną medycynę, a nie odwrotnie.
Diagnostyka akupunkturowa polega na badaniu stanu pacjenta poprzez zadawanie pytań, osłuchiwanie i palpację, identyfikowaniu grupowych objawów choroby, klasyfikowaniu ich z punktu widzenia „nadmiaru” – „niedoboru”, „Yin- Yang”. Ten rodzaj diagnozy polega na szczegółowej analizie objawów choroby, zidentyfikowaniu dotkniętego chorobą narządu i odpowiadającego mu meridianu.
Należy podkreślić, że akupunkturę można stosować tylko po dokładnej diagnostyce klinicznej i rozważeniu, czy aktualny stan zdrowia pacjenta nie wymaga zastosowania metody leczenia konwencjonalnego lub dołączenia odpowiednich leków i leczenia fizjoterapeutycznego.
W czasie zabiegów akupunktury nie należy odstawiać ani wprowadzać żadnych leków bez konsultacji z lekarzem. To lekarz podejmuje decyzję o modyfikacji leczenia.
Liczba i częstotliwość zabiegów akupunktury zależy od rodzaju i czasu trwania choroby. Nakłucia zwykle wykonuje się dwa, trzy razy w tygodniu, stosując 10-15 zabiegów na jedną kurację. Czasem (np. w chorobach ostrych) stosuje się je codziennie. Kurację w chorobach przewlekłych powtarza się po dwóch tygodniach, miesiącu lub trzech miesiącach celem utrwalenia pozytywnych skutków zastosowania akupunktury. Decyzję o ilości zabiegów akupunktury, przerwach między nimi oraz czasie trwania kuracji podejmuje się na podstawie postępów łagodzenia objawów i stanu zdrowia pacjenta.
Igły używane do akupunktury są jednorazowe, bardzo cienkie, mają stożkowaty, polerowany koniec, bardzo mało traumatyzujący ciało. Nakłucia prawie się nie czuje.
Skuteczność akupunktury zależy m.in. od umiejętności wykonującego zabieg, zaawansowania choroby oraz innych
czynników.